Ölüm geliri ölüm aylığından farklı olarak, iş kazası ya da meslek hastalığı sonucunda ölen veya iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik ödeneği almakta iken ölen sigortalıların ve kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan sigortalıların hak sahibi olan eş, çocuk, ana ve babasına 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 20. maddesi kapsamında bağlanmaktadır. Ölüm gelirinde ölen sigortalının belli bir süre sigortalı bulunması ya da belirli prim ödeme gün sayısının bulunması şartı aranmaz. Bu çalışmamızda, iş kazası veya meslek hastalığı sonucunda ölen sigortalının hak sahibi çocuklarına bağlanan geliri inceleyeceğiz.Çocuklar için ortak şartlar:
Ölüm geliri bağlanmasında evlilik bağı içinde doğan çocuklar hak sahibi sayılır. Diğer taraftan, Medeni Kanun’a göre, sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş yahut babalığı hükme bağlanmış üvey çocuklarda öz çocuklar gibi ölüm geliri alırlar.
Ölüm gelirini almak için çocukların, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaması ve kendi sigortalılıkları nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması gerekir. Haklarında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası hükümleri uygulanan; ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesindeki tesis, atölye gibi yerlerde çalıştırılan, Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında aday çırak, çırak ve işletmelerde öğrenimlerinden dolayı zorunlu staja tabi tutulan çocuklar ile Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen mesleki kurslara katılan çocukların kısa vadeli sigortalılığı ölüm geliri almalarına mani değildir.
Çocukların Erkek ve Kız olmalarına göre,
Erkek Çocukları:
Yukarıdaki ortak şartın dışında, öğrenci olmaması durumunda 18, lise ve dengi okulda 20, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış olması şarttır. Lise ve dengi okulun 20, yüksek öğrenimin 25 yaşından önce bitirilmesi halinde, ölüm gelirleri 20 yaş ve 25 yaşı beklemeden kesilir. Ancak, lisans eğitimini 21 yaşında bitirip, yüksek lisans yapılması durumunda öğrenim gördüğü zaman bu gelir 25 yaşını dolduruncaya kadar kesilmez. Açıköğretim’de öğrenim görenlerde eğitimlerine devam etmek şartıyla 25 yaşına kadar gelir alırlar.
Erkek çocukların durumlarına uygun yukarıdaki yaş şartlarını aşmamak kaydıyla evlenmeleri durumunda gelirleri kesilmez.
Kız Çocukları:
Yukarıdaki ortak şartların dışında, kız çocukların ölüm geliri almaları için yaşları ne olursa olsun evli olmaması, evli olmakla birlikte sonradan boşanması veya dul kalması şarttır. Kız çocuklarda belli yaşlara kadar erkek çocuklardaki gibi öğrenci olmalarında yaş şartı aranmaz. Eşinden boşanan kız çocuklarının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilmesi durumunda gelirleri kesilir. Kız çocuklarının, sosyal güvenlik kapsamında gerek ülkemizde gerekse yabancı bir ülkede çalışmaması, kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almaması durumunda ölünceye kadar ölüm geliri alırlar.
Malul Çocuklar:
İş kazası veya meslek hastalığı sonucunda ölen sigortalının malul çocuğunun ölüm geliri alabilmesi için, yukarıdaki ortak şartların dışında, Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu Raporu ile çalışma gücünü en az %60 oranında yitirmiş olması gerekir. Malul çocuklarda yaş, öğrencilik niteliği ve bekar olma şartı aranmaz.
Ölüm Geliri Başvuru Şartları:
Ölüm gelirine, kurumdan alınacak tahsis talep dilekçesi ile yazılı olarak başvurulur. Tahsis talep dilekçesine aşağıdaki belgeler eklenerek,
- 18 yaşını doldurmayanlar hariç, lise ve dengi öğrenimde 20 yaşını, yüksek öğrenimde 25 yaşını doldurmayan erkek çocukların okudukları okul ve üniversitelerden alacakları öğrenci belgesi,
- 15 yaşından büyük çocuklar bir adet vesikalık (belgelik) fotoğraf,
- Malul çocuklar için sağlık kurulu raporu
ile Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüklerine veya Merkezlerine başvurulur.
Ölüm Gelirinin Çocuklara Paylaştırılması:
Ölüm geliri hak sahiplerinin tahsis talebinde bulunduğu tarihi takip eden aybaşında başlar. Örneğin, 15.05.2009 tarihinde ölen sigortalının hak sahibi çocukları, 22.05.2009 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na ölüm geliri bağlanması için tahsis talebinde bulunmaları durumunda, 1.06.2009 tarihi itibariyle gelir bağlanır.
Sigortalının geliri aşağıdaki şekilde çocuklarına paylaştırılarak:
- 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmayanlar için %25’i oranında,
- Sağlık kurulu raporu ile çalışma gücünün en az %60’ını yitirmiş olanlar için %25’i oranında,
- Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla birlikte sonradan boşanan veya dul kalan kız çocuklarına %25’i oranında,
- Çocuklardan sigortalının ölümü ile anasız ve babasız kalanlar veya sonradan anasız ve babasız kalanlar, ana ve babası arasında evlilik bağı bulunmayan veya sigortalının ölüm tarihinde evlilik bağı bulunmakla beraber ana veya babaları sonradan evlenenler ile kendisinden başka gelir almayan hak sahibi bulunmayanlara %50’si oranında
ölüm geliri bağlanır…
Örneğin;
Sigortalının ölümü halinde anasız ve babasız kalan 2 çocuk için,
1. Çocuğa: %50
2. Çocuğa: %50 oranında gelir bağlanır.
Ölüm Gelirinde Zamanaşımı:
Ölüm geliri sigortalının ölüm tarihiyle hak kazanılır. Ölen sigortalının hak sahipleri, ölüm tarihinden itibaren 5 yıl içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na tahsis talep dilekçesi ile yazılı talepte bulunmamaları halinde, 5 yıl içinde istenmeyen kısmı zaman aşımına uğrar ve haklı bir mazeret olmaması durumunda ödenmez. Bu durumdaki hak sahipleri başvurdukları tarihten sonra ölüm geliri alırlar. Haklı mazeretleri olduğunu ispat etmeleri durumunda zamanaşımı hükmü uygulanmaz.
Son olarak, Eski Bağ-Kur yeni 4(b) kapsamında sigortalıların çocuklarına ölüm geliri bağlanabilmesi için, ölen sigortalının genel sağlık sigortası dâhil prim ve prime ilişkin hiçbir borcu bulunmaması ve her türlü borcunun ödenmiş olması gerekir.
Devamını Oku!
Kayıtlar
